Jeśli u dziecka zaczyna lecieć krew z nosa, to nie wolno przede wszystkim panikować. Rodzic lub inna dorosła osoba powinna zachować spokój, aby maluch nie czuł niebezpieczeństwa. Najczęściej jest to niegroźna sprawa i wystarczy kilka minut, aby wszystko wróciło do normy. Spis treści: Krew z nosa u dziecka - przyczyny Krwotok z nosa u dziecka - choroby Krew z nosa u dziecka - pierwsza pomoc Krwawienie z nosa u dziecka - leczenie Zapobieganie krwawieniu z nosa u dziecka Krew z nosa u dziecka - przyczyny Do krwawienia z nosa u dziecka najczęściej dochodzi u dzieci w wieku 6-8 lat, bardzo rzadko zdarza się u Lek. Konstanty Dąbski Laryngologia , Sandomierz. 84 poziom zaufania. Woda morska nie jest dobra dla ludzi. Nie stosuj tego. Dobry laryngolog wie o co chodzi w tym nosku i wyleczy to koagulacją lapisem poszerzonych naczyń splotu Kiesselbacha kilkakrotnymi zabiegami. Dr n. med. Krzysztof Jach Chirurg plastyczny , Szczecin. Skuteczność balonikowania zatok. Balonikowanie zatok to jeden ze sposobów leczenia uciążliwego, ciągle nawracającego zapalenia zatok. Obejrzyj filmik i dowiedz się, jaka jest skuteczność tego zabiegu. Lek. Aleksandra Witkowska Medycyna rodzinna , Warszawa. 82 poziom zaufania. Witam, proponuję oznaczyć parametry koagulogramu z krwi Krwawienie z nosa jest drugim co do częstości krwawieniem samoistnym. Co trzecie dziecko do lat 5 przynajmniej raz krwawi z nosa, co drugie dziecko do 10 lat miało krwawienia z nosa. Rzadko jednak krwawienia z nosa u małych dzieci i nieregularnie po okresie dojrzewania. Krew z nosa u dziecka i osoby dorosłej. Krew z nosa u dziecka, jak i dorosłego, jest widokiem nieprzyjemnym, ale zazwyczaj nie niesie ze sobą większego zagrożenia. Dzieje się tak, ponieważ jama nosowa jest niezwykle mocno unaczyniona, więc krwawienia z niej mogą przytrafiać się często, np. na skutek urazu, i mogą wyglądać poważnie. . Mam problem który z powodu panującego wirusa udało mi się lepiej dostrzec. Często odczuwam zawroty głowy i leci mi krew z nosa kiedy słyszę głośne uderzenie i dezorientację kiedy słyszę krzyk. Od już pół roku mam nową pracę i tam panuje atmosfera takiego właśnie stresowania po przez trzaskanie drzwiami na przykład, krzyki, uderzenia o przedmioty. Wszystko to powoduje podniesienie ciśnienia i pewnego rodzaju szok. Po pół roku czuję się wykończony psychicznie, kiedy słyszę krzyki albo trzaskanie drzwiami, uderzenia w metalowe drzwi, przedmioty, kiedy ktoś jest agresywny to mam zawroty głowy i leci mi krew z nosa. Nie mam już siły na to, codziennie wchodzę do pracy licząc na to że nie będzie tak źle. Ale wychodzę beż sił, przytyłem, nie mam siły bo często przed obawą i awanturę pracuję, pracowałem ponad moje siły. Wirus pomógł na chwilę się zatrzymać. Nie mam już siły, co mam zrobić ?? Choć krew z nosa u dziecka może wyglądać groźnie, najczęściej nie stanowi powodu do większych obaw. Mimo wszystko warto wiedzieć, jakie są przyczyny krwawienia i w jaki sposób należy postępować w takiej sytuacji. Przeczytaj poniższy artykuł, a będziesz gotowy na każdą ewentualność. Krew z nosa u dziecka? Nie panikuj! Podstawową funkcją nosa jest umożliwienie nam oddychania. To przez nos wpuszczane jest powietrze, które ulega automatycznemu ogrzaniu i wstępnemu oczyszczeniu ze szkodliwych drobnoustrojów. Nos wyścielony jest od wewnątrz śluzówką, pod którą skrywają się poduszeczki krwi o gąbczastej konsystencji. To właśnie dzięki wciąż pulsującej krwi wdychane powietrze jest ocieplane i w takiej, podgrzanej już formie przedostaje się do kolejnych odcinków układu oddechowego. W związku z tym w nosie skrywa się całe mnóstwo maleńkich, cieniutkich żyłek. Wystarczy, że z jakiegoś powodu któreś z nich pękną, a pojawia się obfite krwawienie z nosa. U dziecka może się to zdarzać wyjątkowo często – powodem może być mechaniczny uraz, np. upadek czy podwórkowa bójka. Mniejsze krwotoki z nosa u dzieci, objawiające się jako wydmuchiwane skrzepy czy pojedyncze ciemne strużki, są najczęściej wywoływane przez katar. Wystarczy zbyt energiczne wydmuchanie nosa, żeby tętniczka bądź żyłka pękły z nadmiaru wysiłku. Z kolei krew z nosa u dziecka w nocy może być objawem zwyczajnego dłubania w nosie przez sen. Dlatego zanim zaczniecie panikować, ustalcie, jak często pojawiają się niepokojące symptomy. Częste krwotoki z nosa u dziecka Krwawienia z nosa dotykają zwykle dzieci w przedziale od 6 do 8 lat. U maluchów przed 2. rokiem życia pojawiają się raczej sporadycznie, choć zdarza się, że w pewnych okresach występują codziennie lub co kilka dni. Według statystyk tylko u 6% pociech występują dotkliwe nawroty. Bardzo ważne jest, żeby zrozumieć, że nawet częste krwotoki z nosa u dzieci mogą występować samoistnie – nie zawsze winna jest temu jakaś choroba. Jeśli jednak zaobserwujesz powracanie tej dolegliwości, koniecznie zabierz swoje dziecko do lekarza. O co najprawdopodobniej zapyta cię specjalista? Przede wszystkim o to, czy dziecko często krwawi z nosa, a także kiedy i w jaki sposób się to dzieje. Przed wizytą u pediatry postaraj się zaobserwować: o jakich porach dnia pojawiają się nasilone dolegliwości, czy krwawienie jest obfite, czy raczej niewielkie, jaki odcień przyjmuje krew, jak szybko ustępuje krwawienie, z której dziurki następuje krwotok (czy może maluch zawsze krwawi z obu dziurek). Jeśli będziesz w stanie odpowiedzieć na te pytania, pomoże to lekarzowi w szybkiej diagnozie. W przypadku częstych krwawień z nosa winna może być wadliwie zbudowana przegroda, nadmiar naczyń krwionośnych albo przerost migdałka. Doktor może wówczas zadecydować o konieczności wykonania drobnego zabiegu. Zdarza się, że trzeba odwarstwić błonę śluzową bądź całkowicie usunąć jakiś jej fragment; w skrajnych przypadkach zaleca się operacyjną modyfikację budowy nosa. Krwotoki z nosa u dzieci – przyczyny Co może wywoływać krwotok z nosa u dziecka? Przyczyny bywają rozmaite – oto najpopularniejsze z nich: 1. Uraz plamki Kiesselbacha, czyli skupiska naczyń krwionośnych obecnego w przednim odcinku przegrody nosowej. Jeśli z jakiegoś powodu dochodzi do uszkodzenia pobliskiej bony śluzowej, powstaje wyciek (wystarczy włożenie do nosa ciała obcego, dłubanie w nosie, niefortunny upadek czy inny uraz mechaniczny). 2. Intensywny kaszel (np. przy krztuścu), któremu towarzyszy gwałtowny skok ciśnienia krwi, a w efekcie – uszkodzenie naczyń krwionośnych. 3. Przeziębienie i zapalenie zatok – przewlekły katar i energiczne dmuchanie w chusteczkę prowadzą do przekrwienia błony śluzowej nosa, a w związku z tym do przerywania drobnych i delikatnych żyłek i tętniczek. Krwawieniom może wtedy towarzyszyć wysoka gorączka. Pozostałe przyczyny krwotoku z nosa u dzieci to między innymi: wysuszenie śluzówki (zwłaszcza jesienią i zimą w niedostatecznie nawilżonych pomieszczeniach), wada budowy przegrody nosowej, polip nosa, przerośnięty migdałek, zmiany hormonalne (u starszych dzieci, szczególnie nastolatków), zbyt duży wysiłek fizyczny, niedobory witamin (a zwłaszcza wit. C), zażywanie salicylanów lub innych środków obniżających krzepliwość krwi. Uwaga: jeśli twoje dziecko cierpi na krwawienia z nosa, nie wolno podawać mu salicylanów, aby zbić u niego gorączkę. Takie środki jak Aspiryna, Polopiryna, Sachol, Asprocol czy Calcypiryna mogą się okazać bezpośrednią przyczyną krwotoku. Jak zatamować krwotok z nosa u dziecka? Co robić, gdy dziecko krwawi z nosa? Przede wszystkim należy uspokoić malucha, aby z przestrachu nie wykonywał on gwałtownych ruchów czy nie prowokował krwawienia spazmatycznym płaczem. Jeśli chodzi o zalecaną pozycję, dziecko powinno siedzieć, ewentualnie stać. Nigdy nie kładź krwawiącej z nosa osoby płasko na plecach – nie ma znaczenia, czy chodzi o brzdąca, czy o osobę dorosłą. W pozycji leżącej krwotok z nosa jedynie się nasila – krew w ułatwiony sposób napływa do uszkodzonych naczyń, a poszkodowany dławi się płynem spływającym przez tylne nozdrza prosto do gardła. Dalsze postępowanie podczas krwotoku z nosa Dalsze postępowanie zależy od nasilenia krwawienia. 1. W przypadku, gdy krwi nie ma tak dużo, po posadzeniu dziecka po prostu pochyl jego główkę do przodu. W ten sposób zniwelujesz ryzyko zachłyśnięcia bądź wymiotów – płyn zacznie swobodnie spływać na zewnątrz. Poproś malca o delikatne wydmuchanie nosa w chusteczkę (dzięki temu usuniesz z niego płynną krew i szczątkowe skrzepy). Później mocno uciśnij skrzydełka nosa. Po kilku minutach powinien wytworzyć się skrzep. Pod żadnym pozorem nie wkładaj niczego do nosa dziecka. Zadbaj o to, żeby maluch przez kilka godzin odpoczywał – nie biegał, nie wykonywał zbędnego wysiłku fizycznego, nie dłubał w nosie i już go nie wydmuchiwał. Na noc możesz posmarować przegrodę odrobiną tłustej maści witaminowej (dostępnej bez recepty) – posłuż się w tym celu pałeczką zakończoną watą. Jeśli podejrzewasz, że krwotok z nosa dziecka został spowodowany przez wysuszenie śluzówek, zwiększ wilgotność powietrza w mieszkaniu i obniż temperaturę do poziomu 20 stopni Celsjusza. Dla pewności możesz także nawilżyć nosek przy użyciu roztworu soli fizjologicznej. Kiedy krwawienie jest silniejsze, zastosuj dodatkowo zimny kompres. Nałóż na nasadę nosa specjalny żelowy okład albo przygotuj kompres własnej roboty. W tym celu owiń kostki lodu bądź mrożonki w cienką ściereczkę bądź gazę. Chłód pomoże obkurczyć naczynia krwionośne i zatrzymać krwawienie. Specjaliści zalecają, żeby silnie uciskać nosek dziecka zimną i mokrą chusteczką. Nawet jeśli maluch się wzbrania, należy utrzymać ucisk przez około 3 minuty. Dopiero wtedy uda się odciąć dopływ krwi i sprowokować powstanie skrzepu. W chwili gdy upewnisz się, że tamowanie krwotoku zostało zakończone sukcesem, pozwól maluchowi z powrótem odchylić głowę. Jeśli krew z nosa dziecka lała się długo, możesz ułożyć zmęczonego malca w pozycji leżącej, ale na boku i z jakimś podwyższeniem pod głową. W razie potrzeby zastosuj więcej zimnych okładów – pamiętaj jednak, żeby nie trzymać ich dłużej niż kwadrans. [Zdjęcie główne: Fot. ojoimagesKatar, przeziębienie u dziecka Zobacz: Objawy i przebiegKiedy udać się do lekarzaLeczenie Krwawienie z nosa jest częstym objawem u dzieci. Dotyczy głównie dzieci w wieku od 3 do 8 lat. Najczęściej ustępuje samoistnie. Nawracające krwawienia mogą być spowodowane: zaburzeniami krzepnięcia krwi, nadciśnieniem tętniczym, przewlekłymi zmianami zapalnymi błony śluzowej nosa (alergicznymi, bakteryjnymi, wirusowymi, pasożytniczymi), wadami budowy nosa takimi jak: skrzywienie przegrody, zrosty przegrody nosa z boczną ścianą nosa lub najczęściej – mechanicznym uszkodzeniem splotu cienkich naczyń krwionośnych umiejscowionych w przedniej części nosa (tzw. splot Kisselbacha) na przykład w czasie dłubania w nosie, jak również pod wpływem wysuszenia nosa w suchym i gorącym i przebieg krwawienia z nosa Nagle pojawiające się krwawienie z jednego lub obu otworów nosowych, zazwyczaj poprzedzone urazem udać się do lekarza i leczyć krwawienie z nosa Pomocy lekarskiej wymaga krwawienie nie ustępuje pomimo ucisku skrzydełek nosa przez co najmniej 5 minut. Ponadto każde nawracające krwawienie z nosa wymaga pogłębienia diagnostyki i poszukania innych przyczyn niż tylko uraz krwawienia z nosa Ucisk skrzydełek nosa, najlepiej palcami, przez 5 minut i przyłożenie do skrzydełka nosa okładu z lodu. Nie odchylamy głowy dziecka do tyłu, ponieważ może dojść do przedostania się krwi do dróg oddechowych. Jeśli krwawienie nie ustępuje konieczne jest zgłoszenie się z dzieckiem na ostry dyżur laryngologiczny. Bibliografia:Namysłowski G., Czecior E.: „Zapalenie gardła i tkanki chłonnej” [w:] Pediatria pod red. Ireny Norskiej-Borówki, tom 4, wyd. Śląskiej AM, Katowice Podręcznik pediatrii. 1999 Kategorie ICD:Materiały zawarte w dziale Specjalista Radzi mają charakter informacyjny i należy je traktować jako dodatkową pomoc przy udzieleniu niezbędnej pomocy choremu oraz jako ewentualny wstęp do leczenia przez specjalistę. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za efekty zastosowania w praktyce informacji umieszczonych w dziale Specjalista Radzi. Tagi: laryngologia, krwawienie, nos Dieta w cukrzycy typu 1 u dzieci - węglowodany, białka, tłuszcze Rosnąca bezradność chorych na mózgowe porażenie dziecięce i ich rodzin Zaburzenia odżywiania u młodzieży Wady postawy a kształtowanie obrazu samego siebie w okresie rozwojowym Witamina K - czy noworodek może otrzymać ją doustnie? Czym jest mutyzm? Dzień Dziecka – święto każdego z nas Ruminacje (przeżuwanie) - przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie "Kotek czarownicy" i "Szczeniaczek spełniający życzenia" Pneumokoki - czy zaszczepić dziecko? Czy krwotok z nosa powinien nas niepokoić? Krwotok z nosa powinien wzbudzić naszą czujność, zwłaszcza, jeśli dotyczy małego dziecka. Co robić, gdy mamy do czynienia z krwotokiem? Kiedy zgłosić się po pomoc?Spis treści:Krwawienie z nosa u dzieciKrwawienie z nosa u ciężarnychBadanie laryngologiczneTamowanie krwotoku z nosaLeczenieKrwotoki z nosa mogą pojawić się niespodziewanie, bez wyraźnej przyczyny. Mogą być objawem choroby, stąd nie należy ich bagatelizować. Nagłe krwawienia z nosa najczęściej pojawiają się u dzieci i osób najczęstszych przyczyn wywołujących krwotoki z nosa wymienia się:Nadciśnienie tętnicze;Choroby zakaźne;Wysoką gorączkę;Hemofilię;Małopłytkowość;Uszkodzenie wątroby;Urazy nosa;Wrodzone wady przegrody nosowej;Nabyte wady przegrody nosowej;Nadmierny wysiłek fizyczny;Przegrzanie organizmu;Miażdżyca;Problemy z unaczynieniem śluzówki nosa i skłonność do pękania naczynek;Polipy nosa;Zapalenie błony śluzowej nosa;Ziarniaki w przegrodzie nosowej;Suchy katar;Nowotwory nosa i zatok;Stosowanie niektórych leków, rozrzedzających z nosa mogą być również konsekwencją urazów nosa – złamania czy przesunięcia przegrody krwawienia z nosa zależą od przyczyny krwotoku – mogą to być pojedyncze, niewielkie ślady krwi na papierze. Możemy mieć również do czynienia z intensywnym krwotokiem z nosa, kiedy krew płynie intensywniej, czy to z jednej czy z obu z nosa u dzieci Krwotok z nosa u dzieci może być spowodowany zbyt mocnym wycieraniem noska, dłubaniem w nosie bądź… zaleganiem ciała obcego w nosie. W przypadku silnego krwawienia z nosa u dziecka, skonsultuj się z lekarzem!Krwawienie z nosa u ciężarnych Przyczyny krwawienia z nosa w ciąży są najczęściej związane ze zmianami w krążeniu krwi – wynika to z poszerzenia naczyń krwionośnych i zwiększenia ilości przepływającej krwi. Może również wynikać z wysychania śluzówki nosa – pomoc może przynieść stosowanie nawilżaczy w kroplach lub żelu. W przypadku częstego pojawiania się krwotoków, należy skonsultować się z laryngologiczne Lekarz laryngolog pomoże zdiagnozować przyczynę krwawienia z nosa oraz pomoże wyeliminować problem. W pierwszym kroku lekarz przeprowadza wywiad lekarski – ocenia stan zdrowia pacjenta, pyta o wiek, przyjmowane leki czy choroby współistniejące. W czasie wizyty lekarz może wykonać badanie jamy nosowej – np. za pomocą wziernika Hartmanna. Może przeprowadzić badanie ręczne czy badanie tzw. wziernikowanie tylne. Lekarz może zlecić głębsze badania kierując pacjenta na tomografię komputerową, rezonans z nosa, fot. panthermediaTamowanie krwotoku z nosa Wysuń głowę do przodu – dzięki temu minimalizujesz ryzyko zakrztuszenia ściśnij skrzydełka nosa – zrobisz to za pomocą kciuk i palca wskazującego. Utrzymuj uciśnięcie przez około 5 aby ktoś z bliskich przygotował zimny kompres – przyłóż go do krwawienie jest intensywne i nie ustępuje – skontaktuj się z pogotowiem Leczenie krwotoków z nosa zależy od postawionej diagnozy. Przykładowo, jeśli przyczyną występowania krwotoków jest krzywa przegroda nosowa, lekarz może zalecić przeprowadzenie interwencji chirurgicznej, pozwalającej na przywrócenie prawidłowego kształtu przegrody. Pamiętajmy, że pojawienie się krwi z nosa nie musi od razu wskazywać na poważny problem jak np. choroba nowotworowa. Ważne jest jednak szybkie postawienie diagnozy aby wyeliminować źródło problemu. Subiektywne odczucia, wynikające z istnienia nieprawidłowości, jaką jest „suchy nos”, związane są z utrudnieniem oddychania przez nos oraz z niespecyficznymi objawami, powodującymi dyskomfort w czasie oddychania. Dolegliwości te łączą się z zasychaniem wydzieliny zaleganiem w formie strupów, upostaciowanych mas oraz nawracającymi, zwykle niezbyt obfitymi, krwawieniami z nosa. Od dzieci młodszych trudno uzyskać informacje na temat dolegliwości dotyczących funkcjonowania nosa. Zwykle natomiast zwraca uwagę upośledzenie drożności nosa, a odczucia zawadzania w nosie prowadzą często do pocierania czy manipulowania w przewodach nosa, co powoduje miejscowe uszkodzenia i nierzadko różnie obfite krwawienia z nosa. Zespół suchego nosa obejmuje wiele zaburzeń, których wspólną cechą jest nieprawidłowe nawilżanie powierzchni błony śluzowej [1], dlatego wyjaśnienie mechanizmów jego powstania wymaga przypomnienia podstaw fizjologii Czynność fizjologiczna, jaką jest oddychanie, ma za zadanie doprowadzenie do płuc tlenu, a odprowadzenie dwutlenku węgla. Warunkiem sprawności mechanizmu wymiany gazowej są prawidłowo działające pęcherzyki płucne. To właśnie nos i zatoki przynosowe pod względem budowy i funkcji stanowią mechanizm zapewniający przygotowanie powietrza zewnętrznego do wprowadzenia do niższych pięter dróg oddechowych. Przedsionek nosa pokryty cienką skórą z włosami stanowi mechaniczny filtr dla zanieczyszczeń powietrza. Granicę pomiędzy skórą przedsionka nosa a błoną śluzową jam nosa stanowi zastawka nosa. Pokryta jest ona nabłonkiem przejściowym z mikrokosmkami, których rolą jest zapewnienie stałej wilgotności. Jamę nosa pokrywa błona śluzowa, na powierzchni której znajduje się nabłonek walcowaty z rzęskami, oddzielony błoną podstawną od warstwy podśluzowej. Małżowiny nosowe dolne, środkowe oraz środkową część przegrody nosa pokrywa najgrubsza błona śluzowa. Okolice małżowiny nosowej górnej, bocznej ściany nosa oraz dna nosa pokryte są błoną śluzową średniej grubości, najcieńsza natomiast wyściela zatoki przynosowe. Nabłonek, błona śluzowa, gruczoły, a także unaczynienie jam nosa i zatok przynosowych stanowią elementy mechanizmu odpowiadającego za oczyszczanie, nawilżanie i ogrzewanie powietrza wprowadzanego do dalszych dróg oddechowych [2]. W nabłonku znajdują się trzy rodzaje komórek: podstawne, walcowate, kubkowe, natomiast w obrębie stropu nosa, zajmując tylko około 1,5% powierzchni błony śluzowej, położony jest nabłonek węchowy. Z komórek podstawnych, leżących przy błonie podstawnej, różnicują się komórki walcowate i kubkowe. Część komórek walcowatych posiada rzęski, ale zarówno te z rzęskami, jak i bezrzęskowe na swojej powierzchni mają mikrokosmki – wypustki cytoplazmatyczne o długości do 2 mikrometrów i przekroju 0,1 mikrometra. Struktury te odgrywają podstawową rolę w zabezpieczeniu komórek przed wysychaniem, gdyż poprzez zwiększenie powierzchni ułatwiają wymianę płynów i zawartych w nich jonów. Rzęski (długości około 5–7 mikrometrów) są natomiast zbudowane z mikrotubul. Na jednej komórce znajduje się od 50 do 200 rzęsek. Białka tworzące mikrotubule nie mają właściwości kurczliwych, zdolność rzęski do wykonywania ruchów wiąże się z białkiem dyneiną, a energia potrzebna do ruchu powstaje w wyniku defosforylacji ATP. Częstotliwość ruchów rzęsek wynosi 12–20 razy na sekundę, a każdy ruch składa się z dwóch faz: szybkiej i wolnej. Warstwa śluzowa znajdująca się na powierzchni nabłonka przesuwana jest zgodnie z kierunkiem ruchu rzęsek. Ruch rzęsek jest metachromatyczny, tzn. istnieje niewielkie opóźnienie fazy ruchu pomiędzy sąsiednimi polami rzęsek, co leży u podstaw mechanizmu transportu śluzowo-rzęskowego stanowiącego istotę ochrony dróg oddechowych [3]. Komórki kubkowe wytwarzają główny składnik śluzu – mucynę. Najwięcej tych komórek znajduje się w obrębie małżowiny nosowej dolnej i w zatoce szczękowej, najmniej w nabłonku przegrody nosa i pozostałych zatokach przynosowych. Liczba komórek kubkowych nie jest stała, wzrasta w okresie infekcji wirusowych i bakteryjnych, a po ich ustąpieniu zmniejsza się, powracając do stanu wyjściowego [4]. Warstwa podśluzowa zbudowana jest z tkanki łącznej wiotkiej z dużą liczbą naczyń (żylnych i splotów jamistych) oraz gruczołów. W przestrzeniach pomiędzy tkanką łączną znajduje się płyn z dominacją mukopolisacharydów i licznych komórek: tucznych, plazmatycznych, eozynofilów, makrofagów i leukocytów. Gruczoły obejmują: surowicze gruczoły przedniej części nosa, surowiczo-śluzowe zlokalizowane w całej błonie śluzowej zarówno w warstwie powierzchownej, jak i głębokiej błony śluzowej, a w niewielkiej liczbie występujące gruczoły śródnabłonkowe oraz gruczoły Bowmanna zlokalizowane są w okolicy węchowej. Śluz obecny na powierzchni błony śluzowej jam nosa oraz zatok przynosowych składa się z 95% z wody, 3% z mucyny, pozostałe 2% stanowią nieorganiczne jony oraz elementy komórkowe. Proporcje składników różnią się nieco w zależności od miejsca jamy nosa i zatok. Śluz ma dwie zasadnicze warstwy: surowiczą, w której poruszają się rzęski, oraz śluzową-zewnętrzną przesuwaną ruchem rzęsek. Bardzo istotnym składnikiem śluzu są glikoproteiny (stanowią one około 70–80% suchej masy śluzu), biorą udział w wychwytywaniu cząstek i bakterii, które dostają się z powietrzem wdychanym, i które usuwane są dzięki oczyszczaniu śluzowo-rzęskowemu i odruchom obronnym, takim jak kichanie czy kaszel. Podkreślić należy rolę śluzu w ochronie nabłonka oddechowego przed ochłodzeniem, wysuszeniem lub podrażnieniem poprzez zanieczyszczenia dostające się z powietrzem wdychanym [5]. W śluzie znajdują się immunoglobuliny pełniące istotną rolę w procesach obronnych. Najistotniejszą rolę w walce z mikroorganizmami wnikającymi do organizmu odgrywa immunoglobulina G. Natomiast immunoglobulina A stanowi barierę ochronną, hamuje przyleganie mikroorganizmów (np. Haemophilus influenzae) do nabłonka, uniemożliwiając wnikanie czy kolonizację. IgE związana jest z reakcjami alergicznymi, a IgM praktycznie w śluzie nie występuje. Inne składniki to: albuminy stanowiące około 2–10% (ich ilość wzrasta w zapalnych nieżytach nosa) oraz enzymy – lektoferyna i lizozym, które prawdopodobnie odgrywają rolę w reakcjach obronnych błony śluzowej nosa. Rola ochronna śluzu dotyczy ograniczenia kontaktu komórek nabłonka ze środowiskiem zewnętrznym, około 70–80% cząsteczek o średnicy 3–5 mikrometrów jest wychwytywana w śluzie, a jedynie cząsteczki mniejsze niż 1 mikrometr swobodnie przedostają się przez nos. Do wychwytywania i neutralizacji przyczyniają się białka odpornościowe, a glikoproteiny umożliwiają wychwytywanie drobnych cząstek i neutralizację gazów i aerozoli. Rolą transportu śluzowo-rzęskowego jest usuwanie cząstek osadzonych w śluzie. Jamy nosa w około 90% niezależnie od temperatury zewnętrznej ogrzewają (lub chłodzą) oraz nawilżają powietrze wdychane do stałej temperatury i wilgotności w nozdrzach tylnych. Istotne jest także zróżnicowanie rodzaju nabłonka w różnych rejonach jam nosa: w części przedniej często pod wpływem drażnienia (chemicznego i mechanicznego) może dochodzić do metaplazji nabłonkowej – obejmuje to okolicę za zastawką nosa oraz przednią cześć małżowiny nosowej dolnej. Dwie trzecie tylnych jam nosa pokrywa nabłonek walcowaty urzęsiony, ale w części środkowej liczba komórek urzęsionych w tym nabłonku jest znacznie mniejsza niż w części tylnej, co jest bardzo istotne dla sprawności transportu w kierunku gardła [6]. Znajomość podstaw mechanizmu transportu śluzowo-rzęskowego jest konieczna dla zrozumienia patologii stanowiącej podstawę chorób wynikających z zaburzeń trzech z sześciu funkcji nosa i zatok przynosowych: ogrzewania, nawilżania oraz oczyszczania powietrza. Trzy dalsze, bardzo istotne dla organizmu człowieka, mają w patofizjologii zespołu suchego nosa mniejsze znaczenie, jednak nie są zupełnie bez znaczenia, gdyż przepływ powietrza przez nos regulowany jest przez czynność splotów jamistych błony śluzowej małżowin nosowych. Subiektywne odczucie przepływu powietrza warunkowane jest ochładzaniem receptorów czuciowych błony śluzowej podczas wdechu (w przypadkach zmian zanikowych błony śluzowej nosa występuje paradoksalne odczucie zaburzeń drożności). Odruchy nosowe są reakcją obronną na czynniki zewnętrzne, a węch odgrywa ważną rolę w rozpoznawaniu rodzaju pożywienia, ale także pełni rolę ostrzegawczą. Przyczyny i objawy zespołu suchego nosa Określenie „zespół suchego nosa” związany jest z pojęciem zanikowego nieżytu nosa, które obejmuje dwie postacie: pierwotny oraz wtórny zanikowy nieżyt nosa. O ile pierwotny zanikowy nieżyt nosa wywołany zakażeniem Klebsilella ozenae i współistnieniem złych warunków bytowych jest rzadkością, to wtórny spotykany jest powszechnie. Częściej co prawda rozpoznawany jest u dorosłych, ale nierzadko stanowi istotny problem zdrowotny także u dzieci [7]. Może rozwinąć się w wyniku przewlekłego zapalenia błony śluzowej nosa i zatok przynosowych, przewlekłej choroby ziarniniakowej, chirurgii małżowin nosowych, urazów oraz leczenia napromienianiem. Zanikowy nieżyt nosa definiowany jest jako zespół objawów towarzyszących przewlekłemu zapaleniu błony śluzowej nosa, w przebiegu którego następuje upośledzenie produkcji wydzieliny gruczołów błony śluzowej, skład śluzu staje się nieprawidłowy, a transport śluzowo-rzęskowy znacznie zredukowany lub nawet uszkodzony. Skargi zgłaszane przez pacjentów są różne, od nieprawidłowości o charakterze zaburzeń oddychania trudnych do określenia, poprzez uczucie zalegania, które nie zmienia się pomimo prób oczyszczenia nosa, czasem dotyczy nawracających krwawień, o małym nasileniu, lub obecności treści krwistej w zaschniętej wydzielinie ewakuowanej z trudnością z nosa. Badaniem laryngologicznym w jamach nosa stwierdza się obecność zestalonej wydzieliny ropnej lub krwistej, tworzenie strupów przylegających do błony śluzowej, która jest zanikowa, cienka, wygładzona i zwykle sucha. Dlatego często używanym określeniem jest „zespół suchego nosa”. Natomiast w przypadkach zaawansowanych procesów zanikowych błony śluzowej powstają zmiany w błonie podśluzowej, ochrzęstnej, chrząstce przegrody, a nawet, w zaawansowanych procesach, okostnej czy kości bocznej ściany nosa. Nasilone zamiany zanikowe mogą powstać szczególnie w przebiegu chorób ogólnoustrojowych, ale także przyczyn miejscowych, działań jatrogennych, a choroba nosa o nazwie ozena (przewlekły cuchnący nieżyt nosa) jest obecnie dużą rzadkością [8]. Najczęstsze przyczyny „zasychania w nosie” u dzieci: Nawracające ostre zapalenia błony śluzowej nosa i zatok przynosowych. Stosowanie leków miejscowych i używek. Nieprawidłowości anatomiczne nosa: zarówno wrodzone, jak i nabyte (wrodzone: zaburzenia drożności nozdrzy tylnych, przegrody nosa lub masywu nosa; nabyte: nieprawidłowości w wyniku uszkodzeń pourazowych). Choroby ogólnoustrojowe przebiegające ze zmianami składu śluzu, zaburzeniami wydzielania lub wchłaniania: mukowiscydoza, celiakia, cukrzyca, nadczynność tarczycy itp. Kolagenozy i choroby układowe: reumatoidalne zapalenia stawów, toczeń, twardzina, sarkoidoza. Zaburzenia ruchomości (dyskinezy) rzęsek nabłonka oddechowego. Zabiegi chirurgiczne wewnątrznosowe, ale także poza nosem np. przeszczep szpiku, chirurgia głowy i szyi. Leczenie onkologiczne (radioterapia, ale także chemioterapia). Alergia i ekspozycja na czynniki drażniące. Dysplazja hypohydrotyczna należąca do grupy uwarunkowanych genetycznie dysplazji ektodermalnych. Oprócz wymienionych przyczyn bardzo istotnym czynnikiem wpływającym na stan błony śluzowej nosa są warunki życia związane z przebywaniem w ogrzewanych, suchych, źle wietrzonych pomieszczeniach, większe narażenie na różne substancje chemiczne, a szczególnie bierne (lub czynne) palenie papierosów, a także zanieczyszczenia środowiskowe (szczególnie w środowiskach wielkomiejskich) powodujące podrażnienie, wysuszenie, a nierzadko uszkodzenie funkcji błony śluzowej nosa. W okresie zmniejszenia drażnienia, lepszych warunków klimatycznych zmiany te zwykle cofają się, natomiast gdy współistnieją z zakażeniami, szczególnie wirusowymi, mechanizmy oczyszczania błony śluzowej blokowane są na dłużej lub przybierają formę uszkodzeń przewlekłych. Powtarzające się zakażenia uszkadzają nie tylko nabłonek rzęskowy, ale także gruczoły śluzowe warunkujące prawidłowe funkcjonowanie nabłonka oddechowego. Pojawiają się wówczas zmiany o charakterze hiperplazji komórek produkujących śluz, powstają patologiczne rzęski złożone, a nawet dochodzi do utraty komórek urzęsionych. W błonie śluzowej gromadzą się limfocyty i eozynofile. Bezpośrednimi czynnikami uszkadzającymi komórki urzęsione są: cytokiny prozapalne (chemokiny, interleukiny 4 i 13) oraz produkty bakteryjne (lipopolisacharyd Pseudomoas aeruginosa oraz enterotoksyna B Staphylococcus aureus) [9]. Wiedza na temat powyższych uszkodzeń powinna decydować o wyborze właściwego postępowania leczniczego, w którym szczególnie ważnym jest unikanie nadużywania kropli donosowych zawierających sympatykomimetyki. Preparaty te poprzez działanie na naczynia krwionośne wywołują niedokrwienie, a w efekcie niszczenie nabłonka i błony śluzowej, co powoduje przyleganie zestrupiałego śluzu. Zaleganie podsychającej wydzieliny wywołuje efekt drażnienia, co często prowokuje manipulacje, których wynikiem mogą być uszkodzenia miejscowe błony śluzowej, a nawet ochrzęstnej i chrząstki przegrody, prowadząc w konsekwencji nawet do powstania perforacji przegrody nosa. Niezależnie od wiedzy na temat wszystkich przyczyn zespołu suchego nosa świadomość konsekwencji nieprawidłowego stosowania leków donosowych w przypadkach błahych, ale powtarzających się infekcji górnych dróg oddechowych jest absolutnie niezbędna. Leki sympatykomimetyczne należy stosować nie dłużej niż 5–7, a maksymalnie 10 dni w dawce i częstości podawania zależnej od rodzaju preparatu i wieku pacjenta (szczególnie do 2. Długotrwałe stosowanie może doprowadzić do tachyfilaksji, reaktywnego (z odbicia) obrzęku błony śluzowej i polekowego nieżytu nosa [10]. Rygorystycznie należy przestrzegać przerw przed ponownym włączeniem preparatów z tej grupy, jeżeli jest to niezbędne. Niezależnie od faktu, że nowoczesne leki obkurczające naczynia (oksymetazolina i ksylometazolina) obarczone są niewielkim ryzykiem wywołania nieżytu polekowego, ich nadużywanie może spowodować reaktywne obrzęki, nadreaktywność oraz zmiany histologiczne błony śluzowej nosa [11]. Kolejnym lekiem, pod względem częstości stosowania, wpływającym na błonę śluzową, są steroidy donosowe. Zalecane są w ostrym zapaleniu błony śluzowej nosa i zatok przynosowych, alergicznym zapaleniu oraz w przewlekłym zapaleniu błony śluzowej nosa i zatok. Preparaty te zaakceptowane od dłuższego czasu u dorosłych zgodnie z rekomendacjami European Position Paper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps EPOS 2012(12), Allergic Rhinitis and its Impact on Asthma ARIA 2010 (13), oraz na podstawie Polskich Standardów Leczenia Nieżytów Nosa (PoSLeNN) znalazły miejsce także w leczeniu dzieci. Pamiętać jednak należy, że tylko nowoczesne glikokortykosteroidowe preparaty donosowe (propionian i furonian flutykazonu oraz furonian mometazonu) charakteryzują się wysoką selektywnością, a niską biodostępnością, co przekłada się na wysoki profil bezpieczeństwa. Sporadycznie występującymi miejscowymi działaniami ubocznymi są jednak: wysuszenie błony śluzowej, miejscowe krwawienia i strupienie szczególnie w obrębie przegrody nosa. Uważa się, że jest to w dużym stopniu następstwem nieprawidłowości stosowania leku donosowego i mechanizmu drażnienia, który może powstać także przy stosowaniu innych donosowych leków w postaci aerozoli ciśnieniowych. Konieczne jest edukowanie pacjentów o zasadach prawidłowego używania leku, konieczności kierowania końcówki dozownika na boczną ścianę nosa w kierunku zewnętrznego kąta oka [14]. Na stan nosa mają wpływ także leki stosowane ogólnie – podawane zwykle doustnie. Należą do nich: opioidy, leki moczopędne, leki antycholinergiczne, przeciwdepresyjne, neuroleptyki, przeciwhistaminowe pierwszej generacji, hormony i antagoniści hormonów, leki przeciwarytmiczne, leki o efekcie antycholinergicznym, leki alfa-mimetyczne, a także leczenie onkologiczne [15]. Niestety nieobojętnym problemem nawet wśród dzieci są używki. U najmłodszych dotyczy to problemu biernego palenia tytoniu [16], ale u starszych i nastolatków jest to niejednokrotnie czynne palenie [17]. Kolejną używką staje się kokaina. Wciągana przez nos powoduje wyciek wodnistej wydzieliny, a następnie uczucie suchości, zaburzenia węchu oraz miejscowe, ale rozległe, uszkodzenia błony śluzowej prowadzące do powstania perforacji przegrody nosa zwykle po stronie dominującej kończyny górnej [18]. Nieprawidłowości anatomiczne warunkujące zaburzenia oddychania mogą być wrodzone lub nabyte. Do pierwszej grupy należą: nieprawidłowa drożność nozdrzy tylnych, wady otworu gruszkowatego, nieprawidłowości przegrody nosa itp. Są to zwykle jednostronne zaburzenia nie w pełni upośledzające drożność przewodów nosa, ale wywołujące asymetrię przepływu powietrza przez nos [19]. Podobnie nabyte uszkodzenia wynikające z urazów upośledzają prawidłowość i symetrię przepływu powietrza przez nos. Stwierdzenie takich zmian wymaga konsultacji z laryngologiem i ustalenia dalszego postępowania. Kolejną grupę przyczyn „suchego nosa” stanowią choroby ogólnoustrojowe. Zasychanie, zaleganie gęstej wydzieliny śluzowej, ropnej lub krwistej, a nawet tworzenie strupów ściśle przylegających do błony śluzowej obserwowane może być w nadczynności tarczycy, hiperkalcemii, sarkoidozie, skrobiawicy, reumatoidalnym zapaleniu stawów, toczniu rumieniowatym, twardzinie, ale także w ostrej niewydolności nerek, jak również w niewyrównanej cukrzycy [20, 21]. W niewyrównanej cukrzycy, z poliurią, suchość w jamie ustnej jest istotnym objawem stanowiącym sygnał ostrzegawczy [22]. Pierwsze objawy choroby Rendu-Oslera najbardziej widoczne są na przegrodzie nosa w postaci zmian w naczyniach, które prowadzą do ciężkich krwotoków z nosa. Mukowiscydoza przebiega z triadą objawów (o różnej ekspresji) związanych z przewlekłym zapaleniem błony śluzowej nosa i zatok przynosowych, zmianami w płucach oraz upośledzeniem funkcji trzustki. Problemy laryngologiczne obejmują zmiany w zatokach, często o charakterze mukocele u dzieci młodszych, a u starszych rozwoju zmian polipowatych, które muszą być leczone operacyjnie. Zaburzenia funkcji gruczołów śluzowych i transportu rzęskowego prowadzą do zalegania śluzu, co sprzyja nawrotowym zakażeniom bakteryjnym i wymaga stałej opieki laryngologicznej [23]. Zaburzenia ruchomości rzęsek w zależności od patomechanizmu dzielą się na: wrodzone – uwarunkowane genetycznie, oraz nabyte, wynikające z uszkodzenia struktury rzęski przez czynniki środowiskowe. Do uwarunkowanych genetycznie (pierwotnych) należą: pierwotne dyskinezy wynikające z nieprawidłowej budowy rzęski, oraz wtórne wynikające z nieprawidłowego składu śluzu przy prawidłowej budowie rzęski. Pierwotną dyskinezę należy podejrzewać wtedy, gdy objawy chorobowe mają charakter przewlekły lub nawracają i nie poddają się leczeniu (objawy: u noworodków niewydolność oddechowa, w okresie wczesnodziecięcym przewlekły kaszel). Wtórne zaburzenia budowy i ruchu rzęsek powodują czynniki infekcyjne, czynniki zapalne nieinfekcyjne (zanieczyszczenia środowiskowe, dym tytoniowy itp.) oraz stosowane leki [24]. Cechą charakterystyczną nabytych dyskinez jest miejscowy i przemijający charakter, np. po infekcji regeneracja trwa od 2 do 10 tygodni, a powrót do w pełni prawidłowej funkcji rzęsek – nawet do kilku miesięcy. Rozległe usunięcie tkanek nosa, w przebiegu operacji z powodu nieprawidłowości małżowin nosowych czy dużych zniekształceń przegrody, może doprowadzić do zespołu pustego nosa. Paradoksalny jest fakt odczuwania przez pacjentów zaburzeń drożności nosa, a brak oporów oddechowych w nosie powoduje odczucie duszności. Miejscowo obserwuje się w nadmiernie szerokich jamach nosa strupienie i zaleganie gęstej wydzieliny [25]. Dlatego operacjami endoskopowymi wykonywanymi u dzieci w koniecznych sytuacjach jest mini FESS, czyli operacja bez resekcji tkanki małżowin nosowych (EPOS 2012). Zmiany zanikowe błony śluzowej obserwowane są także w leczeniu chorób onkologicznych. Występują zarówno w przebiegu radioterapii, jak i chemioterapii, stanowiąc istotny problem dotyczący często obfitych krwawień z nosa oraz trudności w oddychaniu definiowanych jako odczucie duszności. W nasilonych objawach alergicznego nieżytu nosa u niektórych pacjentów występują krwawienia z nosa. Trudno jednak odpowiedzieć na pytanie, czy wynikają one ze stanu błony śluzowej u poszczególnych chorych, czy też z doboru i sposobu stosowanych leków. Szczególnie przy długotrwałym stosowaniu preparatów donosowych wskazane jest podawanie preparatów ochronnych, zawierających środki natłuszczające błonę śluzową (np. Nozoil, Nollix, Nozitix) [26]. Dysplazja ektodermalna jest genetycznie uwarunkowanym zespołem wad rozwojowych struktur pochodzenia ektodermalnego, w którym z różną ekspresją występują cztery podstawowe objawy kliniczne: zaburzenia owłosienia, nieprawidłowości uzębienia, dysplazja paznokci, zaburzenia potliwości. W postaci hipohydrotycznej oprócz niedoborów gruczołów potowych w skórze występują: hipoplazja gruczołów łzowych, gruczołów ślinowych i śluzowych, co jest przyczyną zanikowych zapaleń błony śluzowej jamy ustnej, zanikowego nieżytu błony śluzowej nosa i zatok oraz trudności w połykaniu [27, 28]. Obraz stwierdzany badaniem laryngologicznym to sucha śluzówka jamy ustnej, sucha błona śluzowa nosa ze strupieniem. Bardzo istotnym problemem jest fakt braku gruczołów potowych, który – szczególnie u małych dzieci – powoduje ryzyko hipertermii. Leczenie zespołu suchego nosa Podstawowym warunkiem przywrócenia prawidłowego funkcjonowania błony śluzowej nosa jest wyłączenie lub maksymalne ograniczenie czynników drażniących. Dotyczy to przede wszystkim niekorzystnych czynników środowiskowych, palenia biernego i czynnego, ale także nawykowo stosowanych preparatów sympatykomimetycznych o działaniu miejscowym. Bardzo istotna jest wiedza na temat działania drażniącego suchego, nadmiernie ogrzanego powietrza. Zalecane jest zmniejszenie nasilenia ogrzewania w domach, wietrzenie pomieszczeń oraz/lub stosowanie i oczyszczanie filtrów w kli... Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów Co zyskasz, kupując prenumeratę? 6 wydań czasopisma "Forum Pediatrii Praktycznej" Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej ...i wiele więcej! Sprawdź

krwawienia z nosa u dzieci forum